Zakład pojazdów Katedry Silników Spalinowych i Pojazdów od 2006 oku zajmuje się badaniami stateczności i kierowalności samochodów osobowych i ciężarowych. Tego typu badania prowadzone są w celu podniesienia bezpieczeństwa w ruchu drogowym – oceny zachowania się pojazdu podczas wykonywania różnego rodzaju manewrów. Połączenie wiedzy teoretycznej z praktyką badawczą pozwala na wskazywanie rozwiązań zwiększających bezpieczeństwo ruchu drogowego.

Badania samochodów osobowych wykonywane były głównie dla Zakładu Nadwozi FIAT Auto Poland w Tychach. Prace prowadzone w Katedrze dotyczyły wpływu wprowadzonych niesprawności na zachowanie się pojazdów na drodze oraz działania wybranych zespołów pojazdów. Między innymi badano wpływ uszkodzeń elementów zawieszeń i opon. Do porównań wybrano testy: pojedynczej i podwójnej zmiany pasa ruchu, jazdę po okręgu ze stałą i zmienną prędkością, skokowe wymuszenie obrotu koła kierownicy, hamowanie na łuku drogi i „test łosia”. Przebadano samochody z napędem na jedną i dwie osie. Okazało się, że produkowane tam samochody charakteryzują się dużą odpornością na niesprawności zawieszeń, jedynym wyjątkiem było obniżone ciśnienie opon, które sprawiało kierowcom testowym największe trudności w zachowaniu zamierzonego toru jazdy.

Równolegle prowadzono badania stateczności samochodów ciężarowych, szczególnie samochodów specjalnych – pożarniczych, które charakteryzują się wysoko położonym środkiem masy. Początkowo były to badania porównawcze właściwości ruchowych pojazdu. Następnie zrealizowano projekt badawczy nr N R10-0008-04/2008 z dnia 09.06.2008 r. p.t. „Opracowanie sygnalizatora zagrożenia bezpieczeństwa do pojazdów o wysoko położonym środku masy” (kierownik projektu: prof. dr hab. inż. Kazimierz M. Romaniszyn). Podczas badań do oceny działania sygnalizatora wykorzystywano modele pojazdów w mniejszej skali.

Rys. 1. Samochód pożarniczy podczas testów na torze badawczym

Rozwinięciem prowadzonych badań była realizacja kolejnego projektu badawczego nr N N509 547840 z dnia 04.04.2011 r. p.t. „Ocena stateczności rzeczywistego pojazdu na podstawie badań mobilnego modelu” (kierownik projektu: prof. dr hab. inż. Kazimierz M. Romaniszyn). W ramach pracy wykonano model pojazdu w skali ~1:5 z zachowaniem warunków podobieństwa wybranych parametrów do porównywanego pojazdu pożarniczego. Wymagało do zbudowania szeregu stanowisk badawczych, pozwalających na określenie tych parametrów, zarówno w pojeździe w skali jak i w pojeździe pełnowymiarowym. Badania porównawcze przeprowadzono na torze badawczym fabryki TATRA w Koprzywnicy w Czechach i na lotnisku w Kaniowie.

Rys. 2. Model fizyczny pojazdu podczas badań

Prowadzone badania pozwoliły na opracowanie metodyki badań stateczności poprzecznej pojazdów z wykorzystaniem modeli fizycznych wykonanych w skali. Praca ta zaowocowała powstaniem monografii i uzyskaniem tytułu doktora habilitowanego przez pracownika Katedry Krzysztofa Parczewskiego. Publikowane wyniki badań budzą duże zainteresowanie w różnych ośrodkach naukowych.

Obecnie w ramach konsorcjum: Wawrzaszek Inżynieria Samochodów Specjalnych Sp. z o.o i Akademia Techniczno-Humanistyczna w Bielsku-Białej realizowany jest projekt badawczy nr INNOTECH K3/IN3/17/226833/NCBR/14 z dnia 27.05.2015 pt. „Zintegrowany system monitorowania parametrów pracy pojazdów specjalnych w celu poprawy bezpieczeństwa czynnego” (kierownik ze strony ATH dr hab. inż. Krzysztof Parczewski). Prace dotyczą zbudowania systemu monitorowania sprawności pojazdu i ostrzegania kierowcy w przypadku występowania zagrożenia przewróceniem pojazdu sprawnego lub niesprawnego. Ze strony Katedry są one skierowane na ocenę stateczności pojazdu w różnych warunkach drogowych i terenowych, opracowanie algorytmu działania urządzenia monitorującego ruch pojazdu oraz przeprowadzenie badań funkcjonalnych urządzenia. Aktualnie kontynuowane są prace mające na celu dostosowanie działania urządzenia do systemu ostrzegania.

© 2015 Wydział Budowy Maszyn i Informatyki - Akademia Techniczno-Humanistyczna w Bielsku-Białej, ul. Willowa 2, 43-309 Bielsko-Biała.